Nguyên tắc gọn nhất khi tắt thông báo điện thoại là chỉ giữ lại thông báo đến từ người thật đang cần bạn, tắt hết thông báo do máy móc gửi để mời bạn quay lại ứng dụng. Tin nhắn của mẹ, cuộc gọi của trường con, lời nhắn của đồng nghiệp trực tiếp là thông báo từ người. Lượt thích, gợi ý kết bạn, khuyến mãi, tin nóng, nhắc nhở "bạn đã lâu không vào" là thông báo từ máy, và gần như không cái nào cần bạn biết ngay.
Mỗi lần điện thoại sáng lên hay rung, sự chú ý của bạn bị kéo đi một nhịp, kể cả khi bạn không cầm máy. Bài này hướng dẫn rà thông báo theo ba nhóm, dùng các chế độ tập trung có sẵn trên máy, gom thông báo theo giờ, nhờ AI rà danh sách ứng dụng, và cách giữ cho cài đặt không trôi về mặc định sau vài tuần.
Vì sao thông báo làm bạn mệt dù không mở máy
Một tiếng "ting" kéo dài chưa tới một giây, nhưng nó làm nhiều hơn thế. Bạn đang đọc, đang nói chuyện, đang nấu ăn thì đầu óc bị kéo ra để đoán: ai nhắn, có gấp không, có nên xem không. Kể cả khi bạn quyết định không xem, phần đầu óc đó vẫn treo ở câu hỏi chưa có lời đáp. Lặp lại vài chục, vài trăm lần mỗi ngày, những nhịp kéo đi nhỏ ấy cộng lại thành cảm giác đầu óc lúc nào cũng hơi căng, khó tĩnh lại.
Các ứng dụng được thiết kế để thông báo hấp dẫn: màu đỏ, con số, chữ in đậm, âm thanh riêng. Mục đích của nhiều thông báo không phải báo cho bạn một điều cần biết, mà là kéo bạn mở ứng dụng. Đó là lý do mặc định khi cài đặt thường bật hết mọi loại thông báo, và bạn phải tự vào tắt.
Tin tốt là đây là thay đổi dễ nhất trong mọi cách ngắt kết nối số. Bạn chỉ mất khoảng hai mươi phút một lần, và lợi ích kéo dài nhiều tháng mà không cần dùng ý chí hằng ngày. Nếu chỉ làm được một việc trong cả danh mục này, hãy làm việc này.
Ví dụ giả định: một nhân viên kế toán ở Hải Phòng đếm thử trong một ngày thấy điện thoại sáng lên hơn trăm lần, nhưng chỉ khoảng mười lần là tin nhắn từ người cần chị trả lời. Phần còn lại là khuyến mãi, lượt thích, nhóm chat đông người. Tắt được phần đó, ngày làm việc của chị yên hơn hẳn mà không lỡ việc gì.
Rà thông báo theo ba nhóm: người, việc, máy
Mở phần cài đặt thông báo trên điện thoại, đi qua từng ứng dụng và xếp vào một trong ba nhóm dưới đây. Tên mục cài đặt khác nhau giữa các dòng máy và phiên bản hệ điều hành; bạn kiểm trên máy mình.
| Nhóm | Ví dụ | Nên đặt thế nào |
|---|---|---|
| Người thật cần bạn | Cuộc gọi, tin nhắn từ gia đình, trường của con, người quản lý trực tiếp, khách hàng đang giao dịch | Giữ âm thanh hoặc rung, nhưng có thể giới hạn cho danh sách người quan trọng |
| Việc cần làm đúng giờ | Lịch hẹn, nhắc uống thuốc, báo thức, thông báo giao hàng đang đến, mã xác thực | Giữ nhưng để im lặng, chỉ hiện trên màn hình khóa |
| Máy mời quay lại | Lượt thích, bình luận, gợi ý, khuyến mãi, tin nóng, xu hướng, trò chơi nhắc phần thưởng | Tắt hẳn; bạn tự mở ứng dụng khi muốn |
| Chưa chắc | Nhóm chat đông người, ứng dụng ngân hàng, email | Tắt âm thanh, để hiện ở danh sách thông báo; xem lại sau hai tuần |
Riêng thông báo biến động số dư của ngân hàng: nhiều người giữ để kịp phát hiện giao dịch lạ, đó là lựa chọn hợp lý về an toàn. Bạn có thể giữ nhưng tắt âm thanh, và vẫn tự kiểm khi cần. Mã xác thực đăng nhập thì luôn giữ.
Chế độ không làm phiền và chế độ tập trung
Ngoài tắt từng ứng dụng, phần lớn điện thoại hiện nay có chế độ không làm phiền và các chế độ tập trung theo hoàn cảnh: khi ngủ, khi làm việc, khi lái xe. Ý tưởng chung là trong khung giờ đó, máy chỉ cho phép một số người và ứng dụng được báo, còn lại giữ im lặng và gom vào danh sách để bạn xem sau.
Ba chế độ đáng thiết lập nhất là: chế độ ngủ, tự bật từ khoảng một giờ trước giờ đi ngủ tới sáng, chỉ cho gia đình gọi; chế độ làm việc, bật trong giờ làm, cho người quản lý và nhóm trực tiếp, tắt mạng xã hội; chế độ cá nhân cho bữa tối và cuối tuần, cho gia đình, tắt hết ứng dụng công việc. Nhiều máy cho phép tự bật theo giờ hoặc theo địa điểm, nên bạn không phải nhớ.
Một tính năng hay bị bỏ qua là cho phép cuộc gọi lặp lại đi qua: nếu cùng một số gọi hai lần trong vài phút, máy sẽ đổ chuông dù đang ở chế độ im lặng. Đây là lưới an toàn cho tình huống khẩn từ người không có trong danh sách. Kiểm xem máy bạn có tính năng này và bật nó.
Cách tìm và tên gọi các chế độ này thay đổi theo hãng và phiên bản. Nếu không tìm thấy, bạn gõ "không làm phiền" hoặc "tập trung" vào ô tìm kiếm trong phần cài đặt của máy.
Gom thông báo theo giờ thay vì nhận lúc nào cũng được
Với những thông báo thuộc nhóm "chưa chắc", cách tốt hơn tắt hẳn là gom lại. Một số máy có sẵn tính năng gửi thông báo theo lịch tóm tắt; nếu máy bạn không có, bạn tự tạo nhịp bằng thói quen.
- Chọn ba đến bốn khung giờ trong ngày để xem thông báo gom: ví dụ 9 giờ, 12 giờ, 16 giờ và 20 giờ.
- Nếu máy có tính năng tóm tắt theo lịch, cài các ứng dụng chưa chắc vào đó và đặt đúng các giờ vừa chọn.
- Nếu không có, tắt âm thanh và biểu tượng số đỏ của các ứng dụng đó, chỉ để hiện trong danh sách thông báo; tới khung giờ thì mở danh sách xem một lượt.
- Báo cho nhóm làm việc nhịp này: "Mình xem nhóm chat vào các khung giờ…, việc gấp thì gọi."
- Giữ đúng nhịp trong một tuần, ghi lại xem có lần nào lỡ việc thật sự quan trọng không.
- Cuối tuần, điều chỉnh: thêm một khung nếu thấy chậm, bớt một khung nếu thấy vẫn bị kéo đi nhiều.
Phần lớn người làm thử thấy rằng gom thông báo không làm lỡ việc như họ sợ, vì những việc thật sự gấp vẫn đến qua cuộc gọi. Cái mất đi chủ yếu là cảm giác phải biết ngay mọi thứ, và chính cảm giác đó là thứ làm bạn mệt.
Nhờ AI rà danh sách ứng dụng
Nếu điện thoại có vài chục ứng dụng, việc rà từng cái dễ làm bạn nản giữa chừng. AI giúp bạn chia nhóm nhanh. Bạn vào phần cài đặt thông báo, chép tay hoặc gõ lại tên các ứng dụng đang gửi thông báo (chỉ tên, không cần nội dung), rồi hỏi.
Câu lệnh mẫu: "Đây là danh sách ứng dụng đang gửi thông báo trên điện thoại của mình: [dán danh sách]. Mình là nhân viên văn phòng, có con đi học. Hãy xếp từng ứng dụng vào ba nhóm: giữ âm thanh, giữ im lặng, tắt hẳn. Giải thích ngắn lý do mỗi ứng dụng một dòng. Ứng dụng nào không chắc thì xếp vào nhóm giữ im lặng."
Đừng gửi ảnh chụp màn hình danh sách thông báo, vì trong đó có thể lộ nội dung tin nhắn, tên người gửi, số dư tài khoản. Chỉ gửi tên ứng dụng. AI có thể nhầm công dụng của một ứng dụng ít phổ biến hoặc ứng dụng nội bộ của công ty; với những cái đó, bạn tự quyết.
Sau khi có kết quả, bạn đặt điện thoại xuống và làm theo từng nhóm. AI không vào máy bạn để tắt giúp, và cũng không nên trao quyền đó cho bất kỳ ứng dụng lạ nào hứa "tối ưu thông báo".
Giữ cài đặt không trôi về mặc định
Mỗi ứng dụng mới cài, quyết định ngay. Khi ứng dụng mới hỏi "cho phép gửi thông báo?", phản xạ đúng là chọn không, trừ khi nó thuộc nhóm người thật hoặc việc cần đúng giờ. Bật lại sau luôn dễ hơn tắt.
Rà lại sau mỗi lần cập nhật lớn. Một số lần cập nhật ứng dụng thêm loại thông báo mới được bật sẵn. Nếu thấy một ứng dụng bỗng gửi nhiều hơn, vào cài đặt riêng của nó tắt bớt.
Kiểm cả cài đặt bên trong ứng dụng. Nhiều ứng dụng mạng xã hội có trang cài đặt thông báo riêng, chi tiết hơn của hệ điều hành: tắt thông báo về lượt thích, giữ thông báo tin nhắn trực tiếp chẳng hạn.
Đặt lịch rà ba tháng một lần. Ghi một dòng vào lịch giấy hoặc sổ tay: đầu mỗi quý rà thông báo hai mươi phút. Việc này nhỏ nhưng giữ thành quả lâu.
Đừng quên đồng hồ và vòng đeo tay. Thiết bị đeo thường nhận lại toàn bộ thông báo của điện thoại, rung ngay trên cổ tay. Vào ứng dụng quản lý thiết bị đeo, chỉ cho phép vài loại thông báo quan trọng nhất.
Khi nào sự căng thẳng không dừng ở chuyện thông báo
Tắt thông báo giúp nhiều người thấy đầu óc dịu hơn rõ rệt. Nhưng nếu đã tắt gần hết mà bạn vẫn liên tục lo sợ bỏ lỡ chuyện quan trọng, kiểm máy dồn dập, khó ngủ, khó tập trung kéo dài hàng tuần, hoặc thấy hồi hộp, khó thở mỗi khi không xem điện thoại, thì vấn đề có thể nằm sâu hơn thói quen. Đó là lúc nên nói chuyện với bác sĩ hoặc chuyên gia tâm lý để được đánh giá đúng.
Nếu căng thẳng đến từ công việc, như sếp và khách đòi trả lời ngay ở mọi giờ, việc trao đổi với quản lý hoặc bộ phận nhân sự về giờ trực có thể quan trọng hơn mọi cài đặt trên máy; trang này có danh mục riêng về căng thẳng vì công việc.
Trường hợp có ý nghĩ tự làm hại bản thân, liên hệ ngay với người thân và đến cơ sở y tế gần nhất, không chờ đợi.
Câu hỏi thường gặp
Tắt thông báo nhóm chat có bị coi là thiếu trách nhiệm không?
Không, nếu bạn báo trước nhịp xem tin của mình và có cách liên lạc khẩn rõ ràng. Phần lớn tin trong nhóm đông người không cần trả lời ngay. Điều người khác cần là biết khi nào bạn phản hồi, chứ không phải bạn trả lời trong một phút.
Có nên tắt biểu tượng số đỏ trên ứng dụng không?
Nên, với hầu hết ứng dụng. Con số đỏ là một dạng thông báo im lặng nhưng vẫn kéo mắt mỗi lần bạn mở khóa máy. Giữ số đỏ cho ứng dụng tin nhắn chính và điện thoại là đủ; các ứng dụng khác bạn tự mở khi đến giờ.
Tắt thông báo ứng dụng ngân hàng có an toàn không?
Thông báo biến động số dư giúp bạn phát hiện giao dịch lạ sớm, nên nhiều người giữ lại. Bạn có thể tắt âm thanh nhưng vẫn để hiện trên màn hình khóa. Mã xác thực và cảnh báo bảo mật thì không nên tắt.
Chế độ không làm phiền có chặn báo thức không?
Trên phần lớn điện thoại, báo thức vẫn kêu khi bật chế độ không làm phiền, nhưng cách xử lý có thể khác theo dòng máy. Lần đầu dùng, bạn nên thử đặt một báo thức sau vài phút để kiểm trước khi dựa vào nó cho buổi sáng quan trọng.
Đồng hồ thông minh có làm việc tắt thông báo vô ích không?
Có thể, nếu đồng hồ vẫn nhận mọi thông báo của điện thoại. Rung trên cổ tay còn khó lờ đi hơn trên bàn. Vào ứng dụng quản lý đồng hồ, chỉ cho phép cuộc gọi và tin nhắn của vài người quan trọng.
Bao lâu thì quen với việc ít thông báo?
Nhiều người thấy khác ngay trong vài ngày đầu, khi điện thoại yên hơn hẳn. Thói quen tự kiểm máy vì sợ có thông báo bị bỏ sót thường mất thêm vài tuần mới giảm. Gom thông báo theo giờ cố định giúp quá trình này nhanh hơn.